Kuchnia chilijska: między Pacyfikiem a Andami
Chile ma 4300 km wybrzeża i żyzne doliny u podnóża Andów, więc jego kuchnia łączy świeże owoce morza, mięso z grilla i warzywa prosto z pola. To kuchnia mieszana: rdzennie mapuchijska baza, hiszpańskie dziedzictwo oraz wpływy niemieckich, włoskich i chorwackich imigrantów, zwłaszcza na południu kraju.
Empanadas, pastel de choclo i cazuela: codzienna klasyka
Empanada de pino to prawdopodobnie najbardziej rozpoznawalne danie: pieczone ciasto nadziewane mielonym mięsem, cebulą, jajkiem na twardo, oliwką i rodzynkami, kosztujące od 1500 do 3500 CLP w zależności od lokalu. Pastel de choclo, zapiekanka z mięsa wołowego i kurczaka pokryta puree ze słodkiej kukurydzy pieczonym na złoto, to danie obowiązkowe latem, gdy choclo (kukurydza) jest w pełni sezonu. Cazuela, rosół z kawałkami mięsa lub kurczaka, ziemniakiem, dynią i kukurydzą, to chilijska kuchnia domowa w czystej postaci, szczególnie zimą.
Owoce morza: od ostryg po curanto
Wybrzeże Chile oferuje ogromną różnorodność owoców morza: południowe ostrygi, locos (lokalny mięczak przypominający ucho morskie, objęty okresowym zakazem połowów), małże, jeżowce i piures. Machas a la parmesana - małże zapiekane z serem i białym winem - to klasyka nadmorskich restauracji. Na wyspie Chiloé curanto to całe przeżycie: owoce morza, wieprzowina, kurczak, kiełbasa i milcao (ciasto ziemniaczane) gotowane razem, tradycyjnie w dole w ziemi przykrytym liśćmi nalca, choć dziś przygotowuje się je też w garnku (curanto en olla, zwane też pulmay).
Completo, sopaipillas i jedzenie z ulicy
Completo, chilijski hot-dog, obładowany jest tłuczonym awokado, posiekanym pomidorem, kiszoną kapustą, majonezem, a czasem ostrym sosem; wersja completo italiano (zielony, biały i czerwony, jak flaga Włoch) kosztuje 2000-3500 CLP w osiedlowej budce. Sopaipillas - smażone placki z ciasta dyniowego - sprzedaje się na rogach ulic w deszczowe dni, podawane z pebre (pikantnym sosem z pomidora, cebuli i kolendry) lub polane syropem chancaca (sopaipillas pasadas).
Pisco sour, wino i spór z Peru
Pisco sour - pisco, sok z limonki, cukier i białko jaja - to narodowy trunek, choć jego pochodzenie od dawna jest przedmiotem sporu z Peru; w Chile powstaje z winogron muszkatołowych z dolin Elqui i Limarí. Pisco sour w barze w Santiago kosztuje 4000-7000 CLP. Chile jest też jednym z wielkich producentów wina na świecie - doliny takie jak Colchagua, Casablanca czy Maipo produkują carmenère (flagowy szczep kraju), cabernet sauvignon i sauvignon blanc o wysokiej jakości w bardzo przystępnych cenach (przyzwoita butelka od 5000 CLP w supermarkecie). Inne klasyki to mote con huesillo (zimny napój z pszenicy mote i suszonej brzoskwini, typowy na lato) oraz terremoto, koktajl ze słodkiego wina pipeño z lodami ananasowymi, który zwykle kończy się dolewką zwaną "replica".
Gdzie jeść, godziny posiłków i napiwki
- Mercado Central w Santiago: świetne miejsce na świeże ryby i owoce morza w porze lunchu; ceny są tu bardziej turystyczne, warto zapytać o cenę przed zajęciem stolika.
- Caletas w Valparaíso: stragany rybaków tuż przy wodzie, z zestawami obiadowymi od 6000 do 9000 CLP, dużo taniej niż w turystycznym centrum.
- Godziny posiłków: lunch zwykle trwa od 13:00 do 15:00, a kolacja rzadko zaczyna się przed 20:00-21:00; wiele restauracji zamyka się na kilka godzin między tymi porami.
- Napiwki: standardem jest 10%, często sugerowane wprost na rachunku ("propina sugerida"); można odmówić, jeśli obsługa była słaba.
- Dzienny budżet na jedzenie: od 8000-12 000 CLP w prostym lokalu do 25 000-40 000 CLP za osobę w restauracji średniej klasy.